in

Türk Halkının Minnet Borçlu Olduğu Bilim İnsanı: Süreyya Tahsin Aygün

Tıp doktorları insanı, veteriner hekimler ise insanlığı tedavi eder… Bu sözün doğruluğunu, şu sıralar bütün dünyanın başına musallat olan COVID-19 salgını ile bir kez daha anladık. Her Nisan ayının son cumartesi gününde kutlanan Dünya Veteriner Hekimler Günü vesilesi ile; veteriner hekimlerin dünyanın geleceği için ne kadar önemli olduklarını, istiklal madalyalı Ordinaryus Profesör Doktor; Bakteriyolog ve Veteriner Hekim Süreyya Tahsin Aygün örneği ile bir kez daha hatırlayalım…

İnsanlarda hastalığa neden olan 1400 patojenden %60 kadarı zoonotik karakterdedir. (Zoonoz hastalıklar; hayvanlardan insanlara bulaşan ve her iki gruba dahil bireylerde ortak olarak şekillenen hastalıklar diye tanımlanabilir.)

GEÇMİŞTE OLDUĞU GİBİ GELECEKTE DE DÜNYANIN ONLARA İHTİYACI VAR

1918 yılındaki İspanyol gribi, 1986 yılındaki deli dana hastalığı, 2001 yılındaki Kırım Kongo Kanamalı ateşi, 2002 yılındaki SARS, 2005 yılındaki kuş gribi, 2009 yılındaki domuz gribi, 2012 yılındaki MERS, 2015 yılındaki Ebola ve 2019 yılındaki SARS Cov-2 (Covid-19) gibi zoonotik hastalıkların önlenmesi ya da çözümü için bu alanın uzmanı veteriner hekimlere görev düşmüştür ve gelecekte oluşabilecek hastalıklarda görev düşecektir. Yani yalnızca hayvanların değil, insanlığın ve doğanın geleceği için veteriner hekimlerin bilgi ve birikimine ihtiyaç vardır.

Örneğin zoonozlar, vektör kökenli enfeksiyonlar ve enterik hastalıklar için 2007 yılında, Hastalıklar Kontrol Merkezi (Center for Disease Control-CDC) kuruldu ve başkan olarak Veteriner Hekim Dr. Lonnie J. King atandı.

ÇİN’DE SÜRECİ VETERİNER HEKİM GAO YÖNETİYOR

COVID19 pandemisinin ilk çıktığı, ardından dünyaya yayıldığı ve son olarak kontrol altına alındığını açıklayan Çin’de Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’nin başında Veteriner Hekim olan George Gao isimli bir bilim insanının vardır.

ALMANYA, ABD, FRANSA, BELÇİKA ve BİRÇOK ÜLKEDE VETERİNER HEKİMLER ÖN SAFTA!

Almanya’da ise COVID-19 salgının önlenmesinde ve koordinasyon kısmının başında Robert Koch Enstitüsü Başkanı Berlin Veterinerlik Fakültesi’nden Prof. Lothar Wieler adlı bir veteriner hekim yer alır. Fransa, Belçika’da ve daha birçok ülkede veteriner hekimler de bu kapsamda göreve çağrıldıkları bilinmektedir.

Dünyanın savaştığı COVID19’a karşı ABD’de önleme ve aşı üretimi projesinin başındaki kişi veteriner hekim Gary Whittaker’dir.

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (EFSA), yani Avrupa’daki gıdaların insan sağlığına olan etkilerini denetleyen kurumun başkanı da Dr. Bernhard Uhl adlı bir veteriner hekimdir.

İNSAN, HAYVAN VE ÇEVRE SAĞLIĞINI KORUMADA VETERİNER HEKİMLERİN ROLÜ NEDİR?

  • Hayvan sağlığı ve çevrenin iyileştirilmesi gerekir
  • Zoonozlar için Veteriner ve tıp birlikte hareket etmek zorundadır
  • Hayvan sağlığı ve sağlıklı hayvan üretimi
  • Gıda ve gıda üretim zinciri
  • Hastalıkların önlenmesi, koruma ve kontrol (biyogüvenlik, hijyen vs)
  • Ulusal ve uluslararası ticaret
  • Hayvan hareketleri ve taşıma
  • Gıda, hayvan ithalat ve ihracat
  • Hayvan yemleri
  • Hayvan yetiştirme konusunda gelişmek lazım

Veterinerliğin diğer rolü

  • Biyogüvenlik
  • Biyoterörizm
  • Agroterörizm
  • Biyosavunma

KENDİ TARİHİMİZİ HATIRLASAYDIK ZATEN BİLİYOR OLURDUK!

Maalesef günümüzde veteriner hekimlerin önemini, COVID-19 hastalığı ile birlikte bir kez daha tecrübe ettik. Hâlbuki kendi tarihimize baktığımızda; Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün’ün Türk bilim tarihine kattıkları ve yaşanabilecek “thalidomid” ve “fokomeli” faciaların önüne nasıl geçtiğine bakarak bunu hali hazırda biliyor olmamız gerekirdi.

16 Rd295tHOOTP9lq5KNwFlcelIPZwblGYr46UAvGj7

Aklınız kedinizde kalmasın: Kedi kısırlaştırma hakkında merak edilen tüm detaylar için ziyaret edin.

TÜRK HALKININ MİNNET BORÇLU OLDUĞU BİLİM İNSANI

Birinci Dünya ve Kurtuluş Savaşlarına katılmış, istiklal madalyası ile ödüllendirilmiş kahraman bir komutan olan Ordinaryüs Profesör Doktor Süreyya Tahsin Aygün aynı zamanda çok değerli bir bilim insanıdır.

Türkiye’de kök hücre kavramını ilk kez dile getiren ve bu alanda ilk uygulamaları yapan bilim insanı Aygün veteriner hekim ve kök hücre araştırmacısıdır.

Aygün, pek çok ülkenin daha sonra özür dileyerek tazminat ödemesine sebep olan Thalomid (Thalidomide) adlı ilacın ülkemizi girişini engelleyerek milyonlarca insanı büyük bir faciadan kurtarmıştır.

Kimi kaynaklarda gebelik sürecinde bulantıyı önleme, kimilerinde ise gebelik sürecini engelleme amacıyla üretildiği söylenen bu ilaç bebeğin beyin gelişimini durduran ve aynı zamanda uzuvların tam olarak gelişmemesine neden olan bir ilaçtır. 1959-1962 yılları arasında ilacın kullanımının yasal olduğu Batı Almanya’da 2500, Britanya’da ise 500 bebek uzuvları küçük veya işlevsiz şekilde doğdu.

SÜREYYA TAHSİN AYGÜN 2

Tahsin Aygün, ilacın ülkemize girişini yasaklatma adına Sağlık Bakanlığı’na resmi başvuruda bulundu. İlacın Türkiye’ye girişi tam da onay aşamasında iken Aygün’ün çabaları sonuç vermiş ve ABD dışında bu ilacın giremediği ikinci ülke Türkiye olmuştur. Eğer bu ilacın satışı ülkemizde gerçekleşseydi milyonlarca çocuk fokomeli yani vücut uzuvlarında doğuştan meydana gelen hastalığa yakalanacaktı.

KÖK HÜCRE TEDAVİSİNİ UYGULAYAN İLK KİŞİ!

Thalomid adlı ilacın Türkiye’ye girişini engelleyerek büyük bir felaketi engelleyen Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün, Türkiye’de kök hücre tedavisi uygulayan ilk kişi olmasıyla da ünlüdür. Birçok ülkenin o dönem farkına varamadığı Kök hücre tedavisi üzerine çalışmalar yaparak Türk bilimi adına büyük bir adım atan Aygün, Türkiye’yi bu alanda özel bir konuma yükseltmiştir.

ALMANYA’DA ADINA ENSTİTÜ VAR AMA TÜRKİYE’DE ADININ VERİLDİĞİ BİR KURUM BİLE YOK!

Adına Almanya’da enstitü kurulan bu büyük bilim insanın adı Türkiye’de hiçbir insan ve hayvan sağlığı kurumuna verilmemiştir.

Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün emekli olduktan sonra o zaman tek olan Ankara Veteriner Fakültesinden ve bakanlıktan kök hücre çalışmalarını sürdürebileceği bir laboratuvar talep etmiş ama ne yazıktır ki her iki kurumdan da olumsuz yanıt almıştır.

SÜREYYA TAHSİN AYGÜN 3

SÜREYYA TAHSİN AYGÜN KİMDİR?

1895 yılında İstanbul’da doğan, ilk ve orta öğrenimini burada tamamlayan Aygün, Haydarpaşa Askeri Veteriner Okulu’na kaydoldu. 1910-1914 yılları arasında sürdürdüğü öğrenimini, 1914’te1.Dünya Savaşı’nın patlak vermesi üzerine 1920’de tamamlamak durumunda kaldı.

Veteriner Hekim Üsteğmen olarak orduya katıldıktan sonra Kurtuluş Savaşı sürecinde Ankara Serum ve Aşı Enstitüsü’nde müdürlük yaptı. Kurtuluş Savaşı sırasında yaptığı başarılı çalışmalar kendisine İstiklal Madalyası da kazandırdı.

Aygün, 1924 yılında açılan sınavda başarılı olarak Almanya Berlin Hıfzısıhha Enstitüsü’nde “viroloji, bakteriyoloji ve bulaşıcı hastalıklar” alanında ihtisasını yaptı. Doktorasını ise 1926 yılında Berlin Yüksek Veteriner Okulu’nda tamamladı.

Aygün ayrıca;

  • Fransa Pasteur Üniversitesi
  • Almanya Frankfurt Experimentelle Therapi Enstitüsü
  • Berlin Robert Roch Enstitüsü
  • Avusturya Viyana Mödling Serum Aşı Enstitüsü gibi uluslararası bilim çevrelerinde çalışmalarda bulundu.

Türkiye’de ise;

  • Etlik Askeri Bakteriyoloji Serum ve Aşı Enstitüsü Lab. Şefliği
  • Ziraat Vekaleti Fen Müşavirliği ve Etlik Merkez Laboratuvarı Şefliği
  • Veteriner Sağlık Müşavere Heyeti ve Sağlık Şurası üyeliği
  • Yüksek Ziraat Enstitüsü Ankara Veteriner Fakültesi öğretim üyeliği yaptı.

1934’te Doçent, 1937’de Profesör, 1944’te Ordinaryüs unvanı aldı. 1946’da Tümgeneral rütbesini alan Tahsin Aygün, 1950’de ordudan ayrılarak akademik çalışmalarda bulunmaya başladı. Aygün, değerli bilimsel çalışmalarına istinaden, Atatürk’ün doğumunun 100. yılı anısına düzenlenen “Hizmet ve Onur Plaketi” ödülüne layık görüldü.

Adına Almanya’da Aygün İnstitüte adını taşıyan bir enstitü kurulmasının sebebi ise kök hücre tedavisi ile 200 Alman çocuğunu tedavi etmiş olmasıdır. Süreyya Tahsin Aygün 1981 yılında hayata gözlerini yumdu.

“KÜLTÜR İNSANLARIN ORTAK MALIDIR!”

“İlmin ana yolları hiçbir milletin değildir, tüm kültür insanlarının ortak malıdır. Ne var ki uluslararası bilgilerin yurttaki uygulamasına ulaşmak amacıyla yurt için çalışmak ve ulusal bir yurt bilgisi kurmak gereklidir.” Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün

Kaynakça: Ajanimo Özel Röportajları, Medical Tribune, Nobelmedicus, Futurenotes, Wikipedia, Veteriner.co, Barbara Natterson-Horowitz – TEDX What Veterinarians Know That Physicians Don’t,

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

at ruam

Cumhuriyetimizin İlk Bilim Şehitlerinden: Veteriner Hekim Yüzbaşı Kemal Cemil

Veteriner Hekimliğin Türkiye Tarihindeki Büyük Önemiöç

Veteriner Hekimliğin Türkiye Tarihindeki Büyük Önemi