in

Parazitlerin Evcil Hayvanlarda Neden Olduğu Hastalıklar ve Korunma Yolları

Kedi ve köpek parazitleri hangi hastalıklara yol açar? İç ve dış parazitler nelerdir? Kaç çeşit parazit vardır? Evcil hayvanlarda ortaya çıkan parazitlere dair her şey bu içerikte.

Parazit deyip geçmeyin. Evcil hayvanlardaki pek çok ölümcül hastalığın baş sorumlusu parazitlerdir. Bit, pire, kene gibi dış parazitler ile tenya, kıl kurdu, solucan gibi iç parazitler evcil hayvanların hayatını tehlikeye sokar. Peki kedi ve köpeklerimizi parazitlerin yol açtığı tehlikelerden korumak mümkün mü?

Dr. Pati Veteriner Kliniği  Veteriner Hekimi  Serkan Yormaz ile parazitlerin neden evcil hayvanlar için tehlikeli olduğunu ve korunma yollarını konuştuk.

Dr. Pati Veteriner Kliniği  Veteriner Hekimi Serkan Yormaz

Konuştukça anladık ki, kedi ve köpeklerdeki pek çok hastalığın sorumlusu parazitler. Çünkü parazitler  bulaştığı konakçının besinlerine ortak olur veya konakçı canlının kan, doku sıvıları ve dokularıyla beslenerek konakçıya zarar verir. Parazit olan canlılarda yeterince beslenemediği için tüy kalitesi bozulabilir, karında şişlik oluşabilir, sürekli bitkin bir haldedir, anemik(kansızlık) olabilir, vücutta ödem oluşabilir, yerleştiği dokunun aktivasyonunu engelleyebilir. Bağırsakta parazit yoğunluğu artarsa kabızlık veya en kötüsü bağırsak duvarının yırtılıp septisemiye neden olup canlının ölümüne yol açar. Örneğin; Toxoplazma, tenyalar, yuvarlak kurtlar gibi canlılar buna sebep olur.

Parazitlerin yerleştiği bazı doku ve organlar; akciğere yerleşen kıl kurtları solunum üzerinde olumsuz etki gösterir ve öksürüklere sebep olur. Evcil hayvanlar sürekli yorgun ve bitkin haldedir. Karaciğer ve kana yerleştiğinde anemik(kansızlık), sarılık, dolaşım bozukluğuna sebep olabilir. Beyine yerleştiğinde sinir sistemi ve inkordinasyon bozukluklarına sebep olur.

Evcil hayvanların baş düşmanı parazitlerle ilgili aklımızdaki tüm soruları yönettik Veteriner Hekimi  Serkan Yormaz cevapladı.

Parazit Nedir?

Parazit veya diğer ismiyle asalak; bir canlıya bağımlı olarak yaşayan, üzerinde yaşadığı canlının besinlerine ortak olan ve ona zarar veren canlılara verilen isimdir. Parazitler boyut bakımından mikroskobik veya gözle görülebilir boyuttadır. Parazitler miktar veya boyut bakımından üzerinde yaşadığı canlının hayatını tehlikeye sokar. Öreğin; bağırsakta miktarı artan parazitler bağırsak lümenini (boşluğunu) tıkayabilir veya Dirofilaria immitis denilen parazit damarları tıkayıp kan akışını kesebilir.

Kaç Çeşit Parazit Vardır?

Parazitlerin çeşidi çoktur. Fakat genelleme yapacak olursak evcil hayvanlarda iç ve dış parazit olarak gruplandırabiliriz. İç parazitler konakçının bağırsak sisteminde, dolaşım sisteminde, doku ve organlara yerleşip konakçı canlının dokuları, doku sıvıları, kanı ve aldığı besinlerle beslenerek, hayati fonksiyonları olumsuz etkileyebilir. Dış parazitler ise konakçının deri yüzeyine yerleşip kan, doku sıvıları, kıl ve tüy kökleriyle beslenerek yaşamını sürdürür. Dış parazitler bazı hastalıkların ara konakçılığını yaparak konakçı olan canlıya hastalığı nakledebilir. Dış parazit yoğunluğu arttıkça deri yüzeyi enfeksiyonlara açık hale gelebilir. Anemi(kansızlık), alerji ve kaşıntılara sebep olabilir.

Evcil Hayvanlarda Parazitin Olduğunu Gösteren Belirtiler ve Neden Olduğu Hastalıklar Nelerdir?

Evcil hayvanlarda parazitin yerleştiği yere göre belirtileri değişir. İç parazit belirtileri yerleştiği yere göre sindirim sistemindeyse kusma, ishal, kabızlık, iştah kaybı, anemi (kansızlık), zayıflık, karında ödem, beslenememeye bağlı deri ve tüy yapısında bozulmaya sebep olur.

Parazit toksinleri sinir sisteminde etki eder ve sinirsel bozukluklara sebep olabilir. Örneğin; toxoplazma gibi. Sinir sistemine, beyne veya sinir ağlarına yakın yerleşip  felçlere, sinirsel aktivitelerin aksaklığına yada göze yerleşip görme bozukluklarına neden olabilir.

Dolaşım sistemine veya kana yerleşen parazitler ise dolaşım bozukluklarına, anemi (kansızlık), vücutta ödemlere veya sarılığa neden olabilir. Örneğin dirofilaria immitis (kalp kurdu) dolaşım bozukluğu  ve vücutta ödem oluşturur. Babesia kan paraziti anemiye ve sarılığa neden olur.

Doku ve organlara yerleştiğinde doku ve organların işleyişini engelleyebilir. Örneğin karaciğer, akciğer, beyin, böbrek veya kaslara yerleşen parazitler kistleşip bu doku ve organların aktivasyonunu engeller.

  • Akciğer dokusunda oluşan kistler veya bu dokuya yerleşen kıl kurtları solunumun güçleşmesine neden olur.
  • Karaciğerde kistler dolaşımı engelleyerek besinlerin kullanımını aksatır, sarılığa, kansızlığa, vücut boşluklarında ödem oluşmasına neden olur.
  • Beyin dokusuna yerleşen kistler görme bozukluklarına, koordinasyon bozukluklarına, kısmi veya tam felçlere sebep olabilir.
  • Böbrek dokusuna yerleşen parazit dev böbrek kurdu (Dioctophyma renale) böbrek dokusuyla beslenip böbrek yetmezliğine, sıvı elektrolit dengesinin bozulmasına, vücuttan toksinlerin atılamayıp zehirlenmeye, kanlı idrara sebep olur.

Dış parazitler ise deri yüzeyine yerleşir ve buradan beslenmeye başlar. Örneğin: pire, kene, uyuz, bit vs. yüzeyden kan emerek yada doku sıvılarıyla beslenir. Alerji ve kaşıntılara sebep olarak deri bütünlüğünün bozulması sonucu ikincil enfeksiyonlara zemin hazırlar. Pire ve kenenin teşhisi kolaydır ve gözle görülebilir. Uyuz etkeni deri katmanlarına yerleşip tüy kökleri ve doku sıvılarıyla beslenir. Deri katmanlarında bulunduğu için teşhisi biraz zordur ve kazıntı alınıp mikroskop altında uygun yöntemlerle incelenerek teşhis konulur.

Parazitler Evcil Hayvanlara Nasıl Zarar Veriyor?

Parazitler bulaştığı konakçının besinlerine ortak olur veya konakçı canlının kan, doku sıvıları ve dokularıyla beslenerek konakçıya zarar verir. Parazit olan canlılarda yeterince beslenemediği için tüy kalitesi bozulabilir, karında şişlik oluşabilir, sürekli bitkin bir haldedir, anemik(kansızlık) olabilir, vücutta ödem oluşabilir, yerleştiği dokunun aktivasyonunu engelleyebilir. Bağırsakta parazit yoğunluğu artarsa kabızlık veya en kötüsü bağırsak duvarının yırtılıp septisemiye neden olup canlının ölümüne yol açar. Örneğin; Toxoplazma, Tenyalar, yuvarlak kurtlar gibi canlılar buna sebep olur.

Parazitlerin yerleştiği bazı doku ve organlar; akciğere yerleşen kıl kurtları solunum üzerinde olumsuz etki gösterir ve öksürüklere sebep olur. Evcil hayvanlar sürekli yorgun ve bitkin haldedir. Karaciğer ve kana yerleştiğinde anemik(kansızlık), sarılık, dolaşım bozukluğuna sebep olabilir. Beyine yerleştiğinde sinir sistemi ve inkordinasyon bozukluklarına sebep olur.

Evcil Hayvanlarımızı Parazitlerden ve Parazitlerin Neden Olduğu Hastalıklardan Nasıl Koruyabiliriz?

Evcil hayvanlarımızı baş belası olan bu parazitlerden ve neden olduğu hastalıklardan koruyabilmek için iki nokta önemli; Birincisi beslenmesi, ikincisi de düzenli kontrol. Hekiminizin belirlediği periyotlarla uygun ilaçlarla ve dozunda uygulama yapılarak hem kendimizi hem evcil dostumuzu koruyabiliriz.

Evcil hayvanlarda beslenme genel olarak hazır olarak paketlenmiş kuru ve konserve mamalarla, evde hazırlanan gıdalarla yada yeni çıkan ısıl işlem görmüş etle besleme yapılabilir. Evde hazırlanan gıdalar çok sağlıklı olmayabilir. Çünkü bazı evcil hayvanlar gıda konusunda hassas olabiliyor ve ihtiyacı olan besinleri uygun oranda hazırlayamayabiliriz. Ayrıca yumuşak gıdalarla uzun süre beslenen evcil hayvanlarda diş taşı oluşmu daha hızlı gelişir. Diş taşları oluşan evcil hayvanlarda diş kayıpları, diş çürükleri, diş eti yangısı gelişir. Ayrıca yumuşak gıdalarla beslenen evcil hayvanlarda dışkılarında yumuşama ve ishal oluşabiliyor. Buda tüketilen gıdalardan istenilen oranda yarar sağlanamayabiliyor. Bu durumda en iyi çözüm hazır alınan iyi kalitede paketlenmiş kuru mamaların kullanılması daha doğru olur. Zahmetsiz ve içerik bakımından evcil dostlarımızın ihtiyacı olan besinleri kapsar. Çiğ etle beslenmede ise gıdanın bozulma ihtimali yüksek ve çiğ ette bakteri üremesi için oldukça uygun bir ortam vardır. Çiğ etle beslemede iç parazit oluşma riski çok yüksektir. İç parazitin kedi ve köpeklere bulaşmasında,  etleri tüketilebilir hayvanlar ara konakçılık yapar. Bu hayvanlarda parazitler kaslarında veya diğer organlarda kistleşir. Kistli organları ayırt edemeyip ısıl işlem görmeden (çiğ)  evcil hayvanlar tüketirse onlarda iç parazit görülür. İç parazit bulaşan evcil hayvanlar bu parazitin yumurtalarını dışkı yoluyla çevreye yayar ve bize de bulaştırabilir.

İç parazit bulaşmasını önlemek için çiğ gıdalar tüketilmemesine özen gösterilmeli ve yaşanılan bölgeye göre veteriner hekimin uygun gördüğü periyotlarda iç parazit uygulamsı yapılarak tedavi ve koruması yapılır. Ayrıca hekiminiz uygun gördüğü periyotlarda dış parazit uygulamasıda yapılmalıdır. Çünkü bazı dış parazitler iç parazitlerin ara konakçılığını yapar. Örneğin; pireler Dipylidyum caninum ara konakçılığını yapar yada keneler kan parzitlerinin ara konaçılığını yapar. Sivri sinekler ise kalp kurdu olan Dirofilaria immitis in ara konakçılığını yapmaktadır.

 

 

15 Metrelik Su Kuyusuna Düşen Yavru Köpek Kurtarıldı

3 Yıl Boyunca Bir Kulübeye Saklanan Teri’nin Değişen Hayatı